Drugi svetski rat (1939–1945) predstavlja najveću i najsmrtonosniju humanitarnu katastrofu u istoriji čovečanstva — sukob koji je, prema većini ozbiljnih istorijskih procena, odneo između 70 i 85 miliona ljudskih života, što je u tom trenutku predstavljalo oko 3% ukupne svetske populacije. Da bi se u potpunosti shvatila razmera ove tragedije, dovoljno je zamisliti da je za samo šest godina nestao ekvivalent čitave populacije današnje Nemačke i Francuske zajedno.
Ova zastrašujuća brojka obuhvata vojnike poginule na frontovima raspoređenim na gotovo svim kontinentima, civile ubijene u masovnim bombardovanjima i opsadama gradova, žrtve sistematskog genocida i etničkog čišćenja bez presedana u istoriji, kao i milione ljudi koji su umrli od gladi, bolesti i iscrpljenosti izazvanih neposrednim ratnim uslovima. Ono što Drugi svetski rat čini jedinstvenim u odnosu na sve prethodne sukobe u istoriji čovečanstva jeste upravo razmera namernog, sistematskog ciljanja civilnog stanovništva — kroz strateško bombardovanje gradova, industrijalizovani genocid i politiku namernog izgladnjivanja čitavih naroda.
Ovaj tekst pruža detaljnu, sveobuhvatnu i istorijski proverenu analizu pitanja koliko je ljudi poginulo u Drugom svetskom ratu, kroz pregled vojnih i civilnih gubitaka, detaljnu raščlanjenu bilansu po zemljama i frontovima, Holokaust i druge genocide sprovedene tokom rata, kao i metodološke izazove sa kojima se istoričari i demografi suočavaju već osam decenija u pokušaju da utvrde konačan broj žrtava.
Zašto je tačan broj žrtava izuzetno teško utvrditi
Razmere sukoba bez istorijskog presedana
Drugi svetski rat vodio se istovremeno na više kontinenata — u Evropi, Aziji, severnoj Africi i na Pacifiku — uključujući preko 30 zemalja i mobilišući ukupno više od 100 miliona vojnika širom sveta. Ova bezprecedentna geografska i demografska razmera sukoba čini utvrđivanje potpuno tačnog broja žrtava izuzetno složenim istorijskim zadatkom, budući da je ratna evidencija vođena po drastično različitim administrativnim standardima, u različitim jezicima i birokratskim sistemima, od kojih je značajan deo uništen tokom samih borbi ili u haosu koji je neposredno usledio nakon rata.
Razlike u metodologiji i definiciji žrtava rata
Istoričari se suštinski razlikuju u pogledu toga šta se tačno računa kao legitimna žrtva rata. Da li se u ukupan broj ubrajaju isključivo direktne borbene i civilne žrtve nasilja, ili i milioni ljudi koji su umrli od gladi, epidemija i opštih uslova neposredno izazvanih ratnim razaranjima, poput katastrofalne gladi u Bengalu ili masovnog umiranja u okupiranoj Kini? Upravo ova metodološka neusaglašenost među istoričarima delimično objašnjava zašto se ozbiljne procene ukupnog broja žrtava kreću u relativno širokom rasponu od 70 do preko 85 miliona ljudi.
Uništena, nepotpuna i politički manipulisana evidencija
Posebno u slučaju Sovjetskog Saveza i Kine — dvema zemljama sa apsolutno najvećim brojem žrtava u čitavom sukobu — ratna evidencija bila je hronično nepotpuna i delimično uništena, dok su zvanični sovjetski demografski podaci decenijama bili predmet svesne političke manipulacije od strane komunističkog rukovodstva, i tek su nakon raspada SSSR-a 1991. godine delimično revidirani na osnovu novootvorenih arhivskih istraživanja.
Ukupan broj žrtava Drugog svetskog rata
Sveukupna bilansa — najveća katastrofa u istoriji čovečanstva
Prema najčešće citiranim procenama savremenih vojnih istoričara i demografa, ukupan broj poginulih u Drugom svetskom ratu iznosi između 70 i 85 miliona ljudi, što ovaj sukob nedvosmisleno čini apsolutno najsmrtonosnijim u čitavoj zabeleženoj istoriji čovečanstva — daleko premašujući čak i razmere Prvog svetskog rata, koji je odneo između 15 i 22 miliona života, o čemu detaljnije govori poseban tekst o tome koliko je ljudi poginulo u Prvom svetskom ratu.
Vojni gubici na svim ratištima
Procenjuje se da je između 21 i 25 miliona vojnika izgubilo život tokom šest godina rata, boreći se na frontovima raspoređenim širom Evrope, severne Afrike, jugoistočne Azije i Pacifika. Ovi vojni gubici uključuju vojnike poginule u direktnim borbenim dejstvima, one koji su umrli od naknadno zadobijenih rana, milione koji su umrli u zarobljeništvu usled sistematske gladi i namerno loših uslova, kao i nestale vojnike čija tela nikada nisu pronađena niti identifikovana.
Civilne žrtve — dominantna kategorija stradanja
Broj civilnih žrtava, koji nužno uključuje i sve žrtve sistematskog genocida, dramatično premašuje čisto vojne gubitke, i procenjuje se na između 50 i 55 miliona ljudi. Ova ogromna brojka obuhvata žrtve masovnih strateških bombardovanja gradova, dugotrajnih opsada, industrijalizovanog genocida, razorne gladi izazvane neposrednim ratnim uslovima, kao i sistematskih zločina protiv civilnog stanovništva sprovedenih na okupiranim teritorijama širom sveta.
Prvi put u istoriji — civili kao većinske žrtve rata
Značajno je istaći da Drugi svetski rat predstavlja prekretnicu u istoriji ratovanja po tome što su, po prvi put u modernoj istoriji, civilne žrtve brojčano nadmašile vojne gubitke u tolikoj meri — fenomen koji se direktno pripisuje razvoju strateškog vazdušnog bombardovanja i namernoj, sistematskoj politici genocida i etničkog čišćenja koju su sprovodili nacistički i, u nešto manjoj meri, japanski okupacioni režimi.
Gubici po zemljama učesnicama — detaljan pregled
Sovjetski Savez — apsolutno najveći ukupan broj žrtava
Sovjetski Savez pretrpeo je nesumnjivo najveće ljudske gubitke od svih zemalja učesnica u čitavom ratu — prema revidiranim postsovjetskim procenama, izgubio je između 24 i 27 miliona ljudi, uključujući oko 8,7 miliona vojnika i preko 15 miliona civila. Ovi ogromni gubici direktna su posledica izuzetne brutalnosti nemačke invazije tokom Operacije Barbarosa, sistematske politike namernog izgladnjivanja sovjetskih ratnih zarobljenika, masovnih pogubljenja civilnog stanovništva na okupiranim teritorijama, kao i višegodišnje opsade Lenjingrada.
Opsada Lenjingrada kao simbol ljudske izdržljivosti i tragedije
Opsada Lenjingrada, koja je trajala neverovatnih 872 dana između septembra 1941. i januara 1944. godine, predstavlja jednu od apsolutno najsmrtonosnijih opsada u čitavoj istoriji ratovanja. Potpuno odsečeni od svih linija snabdevanja hranom tokom surovih ruskih zima, stanovnici opkoljenog grada umirali su masovno od gladi, ekstremne hladnoće i bolesti, dok se ukupan broj žrtava opsade procenjuje na između 1 i 1,5 miliona ljudi, uglavnom civilnog stanovništva.
Kina — ogromni, decenijama potcenjivani gubici na azijskom ratištu
Kina, koja se sa Japanom faktički nalazila u ratu još od 1937. godine, pretrpela je gubitke procenjene na između 15 i 20 miliona ljudi, uključujući i vojnike i civile. Japanska vojna okupacija bila je sistematski obeležena izuzetno brutalnim zločinima protiv civilnog stanovništva, uključujući zloglasni Nankinški masakr iz zime 1937–1938. godine, tokom kojeg je, prema procenama istoričara, ubijeno između 200.000 i preko 300.000 kineskih civila i razoružanih ratnih zarobljenika.
Katastrofalna glad u provinciji Henan
Pored direktnih vojnih i egzekucionih žrtava, dodatni miloni Kineza umrli su i od razorne gladi izazvane sistematskim uništenjem poljoprivrede i transportne infrastrukture tokom rata, uključujući posebno tragičnu glad u provinciji Henan 1942–1943. godine, tokom koje je, prema proceni istoričara, stradalo između 2 i 3 miliona ljudi, delimično i usled neadekvatne reakcije tadašnjih nacionalističkih vlasti.
Nemačka
Nemačka je pretrpela ukupne gubitke procenjene na između 6,6 i 8,8 miliona ljudi, uključujući oko 5,3 miliona vojnika i između 1 i 3 miliona civila, od kojih je značajan deo stradao tokom intenzivnih savezničkih strateških bombardovanja nemačkih gradova, kao i tokom masovnog, haotičnog egzodusa nemačkog civilnog stanovništva sa istočnih teritorija u poslednjim mesecima rata.
Poljska — proporcionalno jedni od najvećih gubitaka na svetu
Poljska je pretrpela izuzetno visoke gubitke u odnosu na ukupnu veličinu svog predratnog stanovništva — procenjuje se da je izgubila između 5,5 i 6 miliona ljudi, što predstavlja zastrašujućih gotovo 17% ukupnog predratnog stanovništva zemlje. Ova ogromna brojka uključuje i tri miliona poljskih Jevreja koji su sistematski stradali u Holokaustu, kao i dodatne milione poljskih civila ubijenih tokom paralelne nemačke i sovjetske okupacije zemlje.
Jugoslavija — ogromni ljudski gubici i bratoubilački sukob na Balkanu
Jugoslavija je tokom rata izgubila između 1 i 1,7 miliona ljudi, što predstavlja između 7% i 10% predratnog stanovništva zemlje. Ovi gubici obuhvataju žrtve nemačke i italijanske okupacione politike, kao i izuzetno brutalan unutrašnji građanski rat koji se paralelno vodio između partizanskih, četničkih i ustaških vojnih formacija, uz sistematski genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima koji je sprovodio ustaški režim u tadašnjoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, uključujući i zloglasni logor Jasenovac, gde je, prema istorijskim procenama, stradalo između 80.000 i preko 100.000 nevinih ljudi.
Japan
Japan je pretrpeo ukupne gubitke procenjene na između 2,5 i 3,1 milion ljudi, uključujući vojnike poginule tokom borbi na Pacifiku i u kontinentalnoj Aziji, kao i civile ubijene tokom intenzivnih savezničkih bombardovanja japanskih gradova, uključujući izuzetno razorno bombardovanje Tokija u martu 1945. godine, kao i konačna atomska bombardovanja Hirošime i Nagasakija u avgustu iste godine.
Atomska bombardovanja Hirošime i Nagasakija
Atomske bombe bačene na gradove Hirošimu (6. avgust 1945) i Nagasaki (9. avgust 1945) odnele su, prema pažljivim istorijskim procenama, između 129.000 i preko 226.000 ljudskih života zaključno sa krajem te godine — uključujući i trenutne žrtve same eksplozije, i one koji su preminuli u narednim mesecima od teških opekotina i akutne radijacijske bolesti, dok su dugoročne zdravstvene posledice zračenja odnosile dodatne živote tokom čitavih narednih decenija.
Velika Britanija
Velika Britanija, uključujući i značajne gubitke iz svojih kolonija i dominiona, izgubila je ukupno oko 450.000 ljudi, od čega oko 384.000 vojnika i preko 67.000 civila, uglavnom nevinih žrtava intenzivnih nemačkih vazdušnih napada tokom perioda poznatog u istoriji kao Blic (engl. The Blitz).
Sjedinjene Američke Države
Sjedinjene Američke Države izgubile su ukupno oko 419.000 vojnika, boreći se istovremeno na dva potpuno odvojena i geografski udaljena ratišta — u Evropi protiv nacističke Nemačke i fašističke Italije, i na Pacifiku protiv carskog Japana — bez ikakvih značajnijih civilnih žrtava na sopstvenoj kontinentalnoj teritoriji, uz jedini značajan izuzetak iznenadnog napada na Perl Harbur.
Francuska
Francuska je izgubila ukupno oko 567.000 ljudi, uključujući vojnike poginule tokom izuzetno brzog nemačkog vojnog osvajanja zemlje 1940. godine, kao i civile stradale tokom kasnijih savezničkih oslobodilačkih bombardovanja i dugotrajne nemačke okupacije, uključujući i sistematsku deportaciju francuskih Jevreja direktno u nacističke logore smrti.
Holokaust i sistematski genocidi tokom rata
Sistematsko, industrijalizovano istrebljenje evropskih Jevreja
Holokaust, sistematsko i industrijalizovano istrebljenje evropskih Jevreja koje je sprovodio nacistički režim, odneo je između 5,7 i 6 miliona jevrejskih života, što je predstavljalo zastrašujućih oko dve trećine čitave predratne jevrejske populacije evropskog kontinenta. Sprovođenje ovog bezprecedentnog genocida omogućile su lična ideologija i direktne unutrašnje direktive vođe nacističke Nemačke, čiji je životni put detaljno opisan u posebnom tekstu o tome ko je bio Adolf Hitler.
Ostale sistematske žrtve nacističkog genocida
Pored jevrejskog naroda, nacistički režim sistematski je progonio i ubijao i Rome (procenjeno između 220.000 i 500.000 žrtava, u okviru genocida poznatog u romskoj tradiciji kao Poraimos), osobe sa fizičkim i mentalnim invaliditetom (procenjeno preko 250.000 žrtava isključivo u okviru zloglasnog „Programa T4“ prisilne eutanazije), kao i milione sovjetskih ratnih zarobljenika, od kojih je procenjeno između 2,8 i 3,3 miliona umrlo u nemačkom zarobljeništvu usled sasvim namerne, sistematske politike izgladnjivanja.
Japanski sistematski ratni zločini širom okupirane Azije
Japanske okupacione vojne snage takođe su sistematski sprovodile ozbiljne zločine protiv civilnog stanovništva širom okupirane Azije, uključujući masovna vanpravna pogubljenja, prisilan rad u nehumanim uslovima i takozvani sistem seksualnog ropstva poznat kao „žene za utehu“, čije brojne žrtve obuhvataju desetine hiljada žena prisilno dovedenih iz Koreje, Kine i drugih okupiranih azijskih zemalja.
Sveobuhvatni vodič o tome šta je bio Holokaust pročitajte ovde.
Uzroci smrti — sistematska analiza po kategorijama
Vojnici poginuli u direktnim borbenim dejstvima
Najveći pojedinačni deo ukupnih vojnih gubitaka nastao je usled direktnih borbenih dejstava — intenzivne artiljerijske vatre, masovnih vazdušnih napada, velikih tenkovskih bitaka i pešadijskih sukoba, posebno tokom ogromnih ofanziva na Istočnom frontu, koji se, s pravom, smatra apsolutno najsmrtonosnijim pojedinačnim ratištem u čitavom svetskom sukobu.
Civilne žrtve masovnih strateških bombardovanja
Strateško bombardovanje gradova, koje su tokom rata sistematski sprovodile praktično sve zaraćene strane, odnelo je dodatne milione nevinih civilnih žrtava. Bombardovanje Drezdena u februaru 1945. godine odnelo je između 22.000 i 25.000 ljudskih života, dok je bombardovanje Tokija u martu iste godine, korišćenjem posebno razornih zapaljivih bombi, odnelo preko 100.000 života za samo jednu jedinu noć — čineći ga jednim od apsolutno najsmrtonosnijih pojedinačnih vazdušnih napada u čitavoj istoriji ratovanja.
Glad kao sistematski i masovni ubica
Glad izazvana sistematskim ratnim razaranjima poljoprivrede, pomorskim blokadama i, u pojedinim slučajevima, namernom politikom izgladnjivanja odnela je dodatne milione ljudskih života širom sveta, uključujući razornu glad u Bengalu 1943. godine, koja je odnela između 2 i 3 miliona života, kao i već pomenutu katastrofalnu glad u kineskoj provinciji Henan.
Ranjeni, zarobljeni i nestali — širi obim ljudske tragedije
Procenjuje se da je, pored svih poginulih, dodatnih preko 100 miliona ljudi bilo ranjeno, zarobljeno ili prisilno raseljeno tokom čitavog trajanja rata. Milioni ratnih zarobljenika, posebno na brutalnom Istočnom frontu, umrli su u zarobljeništvu usled sistematske gladi, bolesti i namernog zlostavljanja, dok su desetine miliona nevinih civila bile prisilno raseljene sa svojih vekovnih domova, stvarajući jednu od apsolutno najvećih izbegličkih humanitarnih kriza u čitavoj zabeleženoj istoriji čovečanstva.
Demografske i društvene posledice masovnih gubitaka
Trajne demografske promene širom Evrope i Azije
Ogroman i nesrazmeran broj poginulih doveo je do izuzetno dugotrajnih demografskih promena u svim teško pogođenim zemljama, posebno u Sovjetskom Savezu, gde je gubitak ogromnog broja muškaraca u najproduktivnijem životnom dobu doveo do izražene, dugotrajne rodne neravnoteže koja je opipljivo trajala čitave decenije nakon zvaničnog završetka rata.
Masovna preseljenja stanovništva i redefinisanje državnih granica
Rat je doveo i do masovnih, često nasilnih prisilnih preseljenja čitavog stanovništva, uključujući sistematsko proterivanje miliona etničkih Nemaca iz istočne Evrope neposredno nakon završetka rata, kao i prisilno preseljenje dodatnih miliona Poljaka usled značajnog pomeranja državnih granica, što je dodatno i trajno komplikovalo već ogroman ukupan ljudski bilans čitavog sukoba.
Poređenje sa Prvim svetskim ratom i drugim velikim sukobima u istoriji
Drugi svetski rat, sa procenjenih 70 do 85 miliona žrtava, znatno je i nesumnjivo premašio razmere Prvog svetskog rata. Ova drastična razlika delimično proizlazi iz uvođenja potpuno novih, znatno razornijih tehnologija ratovanja — strateškog vazdušnog bombardovanja čitavih gradova, masovnih mehanizovanih oklopnih jedinica i, konačno, samog nuklearnog oružja — a delimično i iz sistematske, državno organizovane prakse genocida i namernog ciljanja civilnog stanovništva, koja je tokom Drugog svetskog rata bila znatno rasprostranjenija i sistematičnija nego u bilo kom ranijem istorijskom sukobu.
Metodologija — kako istoričari i demografi dolaze do ovih brojki
Vojne i administrativne evidencije
Osnovni izvor svih podataka predstavljaju zvanični vojni izveštaji svake pojedinačne zaraćene strane, iako su ovi podaci, posebno u konkretnom slučaju Sovjetskog Saveza i Kine, dugo bili suštinski nepotpuni ili namerno politički iskrivljeni iz jasnih ideoloških razloga tadašnjeg rukovodstva.
Demografska metoda „deficita stanovništva“
Sasvim slično kao i kod istorijskih procena za Prvi svetski rat, savremeni demografi koriste pouzdanu metodu poređenja očekivanog broja stanovnika, izračunatog na osnovu jasnih predratnih trendova rasta populacije, sa stvarnim brojem stanovnika zvanično zabeleženim u prvom posleratnom popisu, čime dolaze do relativno pouzdane procene ukupnog „demografskog deficita“ izazvanog isključivo ratnim dešavanjima.
Arhivska istraživanja nakon konačnog raspada SSSR-a
Značajan deo svih kasnijih revizija procena za Sovjetski Savez izvršen je tek nakon zvaničnog otvaranja sovjetskih državnih arhiva krajem 20. veka, kada su nezavisni istoričari konačno dobili pristup istorijskim dokumentima koji su ranije bili sistematski nedostupni ili namerno sakriveni od šire javnosti iz čisto političkih razloga.
Zaključak
Koliko je ljudi poginulo u Drugom svetskom ratu ostaje pitanje čiji konačan odgovor, iako nikada neće biti apsolutno matematički precizan, ipak jasno i nedvosmisleno ukazuje na razmere najveće humanitarne katastrofe u čitavoj istoriji čovečanstva — između 70 i 85 miliona zauvek izgubljenih ljudskih života, uključujući milione nevinih žrtava sistematskog genocida, razorne gladi i organizovanog nasilja nad civilnim stanovništvom širom sveta. Iza svake pojedinačne od ovih zastrašujućih brojki stoje sasvim konkretne ljudske sudbine, čitave porodice i zajednice zauvek izbrisane iz istorijskog postojanja, i cele generacije trajno obeležene dubokom traumom čije su posledice opipljivo odjekivale čitavim decenijama nakon formalnog završetka sukoba. Temeljno razumevanje pravih razmera ove tragedije, čiji su koreni detaljno objašnjeni u tekstu o tome šta je izazvalo Drugi svetski rat, ostaje od suštinskog i trajnog značaja ne samo za ozbiljno istorijsko obrazovanje budućih generacija, već i kao univerzalno relevantna, trajna opomena o razornim posledicama koje totalitarizam, rasna mržnja i potpuno neobuzdani militarizam mogu doneti čitavom čovečanstvu.
Sveobuhvatni vodič kroz istoriju svetskih ratova možete pročitati na sledećoj stranici.
Često postavljana pitanja (FAQ)
1. Koliko je ukupno ljudi poginulo u Drugom svetskom ratu? Prema većini ozbiljnih procena, između 70 i 85 miliona ljudi izgubilo je život, što ovaj sukob čini apsolutno najsmrtonosnijim u istoriji čovečanstva.
2. Koliko je vojnika poginulo u Drugom svetskom ratu? Procenjuje se da je između 21 i 25 miliona vojnika poginulo tokom rata na svim svetskim ratištima.
3. Koliko je civila poginulo u Drugom svetskom ratu? Broj civilnih žrtava, uključujući sve žrtve genocida, procenjuje se na između 50 i 55 miliona ljudi.
4. Koja je zemlja imala najveći ukupan broj žrtava? Sovjetski Savez pretrpeo je apsolutno najveće gubitke, procenjene na između 24 i 27 miliona ljudi.
5. Koliko je ljudi stradalo u Holokaustu? U Holokaustu je sistematski stradalo između 5,7 i 6 miliona Jevreja, oko dve trećine predratne jevrejske populacije Evrope.
6. Koliko je Kina izgubila ljudi u ratu sa Japanom? Kina je izgubila između 15 i 20 miliona ljudi, uključujući i vojnike i civile.
7. Šta je bio Nankinški masakr? Nankinški masakr bio je izuzetno brutalan zločin japanske vojske nad kineskim civilima 1937–1938, u kojem je ubijeno između 200.000 i preko 300.000 ljudi.
8. Koliko je Poljska izgubila ljudi proporcionalno svom stanovništvu? Poljska je izgubila između 5,5 i 6 miliona ljudi, oko 17% predratnog stanovništva, uključujući tri miliona poljskih Jevreja.
9. Koliko je Jugoslavija izgubila ljudi u ratu? Jugoslavija je izgubila između 1 i 1,7 miliona ljudi, između 7% i 10% predratnog stanovništva zemlje.
10. Šta je bio logor Jasenovac? Jasenovac je bio logor smrti u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, gde je ustaški režim sistematski ubio između 80.000 i preko 100.000 ljudi, uglavnom Srba, Jevreja i Roma.
11. Koliko je Nemačka izgubila ljudi u ratu? Nemačka je izgubila između 6,6 i 8,8 miliona ljudi, uključujući i vojnike i civile.
12. Koliko je ljudi stradalo u opsadi Lenjingrada? Opsada Lenjingrada, koja je trajala 872 dana, odnela je između 1 i 1,5 miliona života, uglavnom civila umrlih od gladi i hladnoće.
13. Koliko je ljudi ubijeno atomskim bombama na Hirošimu i Nagasaki? Atomska bombardovanja odnela su između 129.000 i preko 226.000 života zaključno sa krajem 1945. godine.
14. Koliko je Japan izgubio ljudi u ratu? Japan je izgubio između 2,5 i 3,1 milion ljudi, uključujući vojnike i civile žrtve savezničkih bombardovanja.
15. Koliko je Velika Britanija izgubila ljudi? Velika Britanija izgubila je oko 450.000 ljudi, uključujući vojnike i civile žrtve nemačkih vazdušnih napada tokom Blica.
16. Koliko su SAD izgubile vojnika u Drugom svetskom ratu? Sjedinjene Američke Države izgubile su oko 419.000 vojnika na evropskom i pacifičkom ratištu.
17. Šta je bio „Program T4“? „Program T4“ bio je nacistički program sistematskog ubijanja osoba sa fizičkim i mentalnim invaliditetom, sa preko 250.000 žrtava.
18. Koliko je Roma stradalo u nacističkom genocidu? Procenjuje se da je između 220.000 i 500.000 Roma stradalo u genocidu poznatom kao Poraimos.
19. Koliko je sovjetskih ratnih zarobljenika umrlo u nemačkom zarobljeništvu? Procenjuje se da je između 2,8 i 3,3 miliona sovjetskih ratnih zarobljenika umrlo usled namerne politike izgladnjivanja.
20. Šta je bila glad u Bengalu 1943. godine? Glad u Bengalu, izazvana ratnim okolnostima, odnela je između 2 i 3 miliona života u tadašnjoj britanskoj Indiji.
21. Koliko je ljudi poginulo u bombardovanju Tokija u martu 1945? Bombardovanje Tokija zapaljivim bombama odnelo je preko 100.000 života za samo jednu jedinu noć.
22. Da li je Drugi svetski rat imao više žrtava od Prvog svetskog rata? Da, Drugi svetski rat odneo je znatno više žrtava — između 70 i 85 miliona, u poređenju sa 15 do 22 miliona u Prvom svetskom ratu.
23. Koliko je Francuska izgubila ljudi u ratu? Francuska je izgubila oko 567.000 ljudi, uključujući i vojnike i civile.
24. Šta je sistem „žena za utehu“? Bio je to sistem seksualnog ropstva koji su japanske okupacione snage sistematski sprovodile nad desetinama hiljada žena iz Koreje, Kine i drugih okupiranih zemalja.
25. Zašto se procene žrtava za Sovjetski Savez dugo razlikovale od izvora do izvora? Zato što su zvanični sovjetski podaci bili politički kontrolisani i namerno iskrivljeni, a znatno tačnije procene omogućene su tek nakon otvaranja arhiva posle raspada SSSR-a 1991. godine.
26. Zašto su civilne žrtve u ovom ratu premašile vojne gubitke? Zbog razvoja strateškog vazdušnog bombardovanja i sistematske, namerne politike genocida i etničkog čišćenja koju su sprovodili nacistički i japanski okupacioni režimi.
Više članaka na ovu i srodne teme pronađite na Enciklo.rs.
2 thoughts on “Koliko je ljudi poginulo u Drugom svetskom ratu — Kompletna analiza sa proverenim istorijskim podacima”