Adolf Hitler (20. april 1889 – 30. april 1945) bio je austrijsko-nemački političar, vođa Nacionalsocijalističke nemačke radničke partije (NSDAP) i apsolutni diktator Nemačke od 1933. do 1945. godine. Njegova ideologija, politika teritorijalne ekspanzije i lična odgovornost za sprovođenje genocidne politike doveli su do izbijanja Drugog svetskog rata — najrazornijeg sukoba u istoriji čovečanstva — kao i do sistematskog istrebljenja oko šest miliona Jevreja tokom Holokausta, uz milione dodatnih žrtava među Romima, osobama sa invaliditetom, homoseksualcima, slovenskim narodima i političkim protivnicima nacističkog režima.
Hitler se danas univerzalno smatra jednom od najrazornijih i istorijski najviše proučavanih ličnosti 20. veka, čiji je uspon na vlast — omogućen kombinacijom ekonomske krize, nacionalnog poniženja i institucionalnog neuspeha demokratskih sistema — ostao trajan predmet analize istoričara, politikologa i pravnika širom sveta. Ovaj tekst pruža detaljan, hronološki i tematski strukturiran pregled ko je bio Adolf Hitler, od njegovog porekla i formativnih godina, preko političkog uspona i konsolidacije diktature, do sprovođenja ratne i genocidne politike i konačnog vojnog i ličnog sloma 1945. godine.
Poreklo i rani život
Detinjstvo u Austro-Ugarskoj
Adolf Hitler rođen je 20. aprila 1889. godine u malom gradu Braunau na Inu, u tadašnjoj Austro-Ugarskoj monarhiji, svega nekoliko kilometara od granice sa Bavarskom. Bio je četvrto od šestoro dece u braku Aloisa Hitlera, carinskog službenika srednje klase, i njegove treće supruge Klare Hitler. Od šestoro dece iz ovog braka, samo su Adolf i njegova sestra Paula doživeli zrelo doba — ostala deca umrla su u ranom detinjstvu, što je bila uobičajena pojava u tom istorijskom periodu.
Odnos sa roditeljima
Odnos sa ocem, prema svedočenjima savremenika i kasnijim istorijskim analizama, bio je izuzetno napet i obeležen strogom disciplinom, dok je Hitler majku, koja je preminula od raka dojke 1907. godine, izuzetno voleo. Njena smrt, koju je pratio jevrejski porodični lekar dr Eduard Blok, duboko ga je emotivno pogodila i ostavila trajan trag na njegovu psihu.
Neuspešna umetnička karijera u Beču
Nakon završetka škole, Hitler se preselio u Beč sa ambicijom da postane profesionalni slikar, ali je dva puta odbijen na prijemnom ispitu prestižne Akademije likovnih umetnosti, 1907. i 1908. godine, uz obrazloženje komisije da njegov talenat više odgovara arhitekturi nego slikarstvu. Period između 1908. i 1913. godine, koji je proveo u Beču živeći u krajnjem siromaštvu, povremeno noćeći u prihvatilištima za beskućnike i prodajući razglednice i akvarele, smatra se ključnim za formiranje njegovih kasnijih političkih i rasnih stavova.
Formiranje antisemitizma u Beču
Istoričari se slažu da je upravo tokom bečkog perioda Hitler apsorbovao rasprostranjene antisemitske i pangermanske ideje koje su tada kolale bečkim političkim i intelektualnim krugovima, delom pod uticajem lokalne štampe i političara poput gradonačelnika Karla Luegera, čiju je populističku retoriku kasnije, prema sopstvenom priznanju u knjizi „Majn Kampf“, smatrao značajnom inspiracijom.
Učešće u Prvom svetskom ratu
Sa izbijanjem Prvog svetskog rata u avgustu 1914. godine, Hitler se, iako formalno austrijski državljanin, dobrovoljno prijavio u 16. bavarski rezervni pešadijski puk nemačke vojske. Služio je uglavnom kao dostavljač poruka na Zapadnom frontu, izlažući se čestoj opasnosti, i tokom rata je bio ranjen i privremeno oslepljen usled gasnog napada. Za pokazanu hrabrost odlikovan je Gvozdenim krstom drugog reda (1914) i prvog reda (1918) — potonje odlikovanje bilo je neuobičajeno za vojnika njegovog čina i dodeljeno je na preporuku njegovog pretpostavljenog oficira, koji je, ironično, bio jevrejskog porekla.
Za širi pregled uzroka, toka i razmera samog sukoba koji je duboko oblikovao Hitlerov pogled na svet, pogledajte tekstove o tome šta je izazvalo Prvi svetski rat i koliko je ljudi poginulo u Prvom svetskom ratu.
Poraz Nemačke kao lična trauma
Vest o porazu Nemačke u novembru 1918. godine, koju je primio dok se oporavljao od privremenog slepila u vojnoj bolnici, Hitler je doživeo kao duboku ličnu i nacionalnu traumu. Prema sopstvenim kasnijim rečima, upravo je taj trenutak predstavljao prekretnicu nakon koje je odlučio da se posveti političkom delovanju.
Ulazak u politiku i osnivanje NSDAP-a
Rad za vojnu obaveštajnu službu
Nakon rata, Hitler je ostao u vojsci i radio je kao politički obaveštajac zadužen za praćenje malih ekstremističkih grupa u posleratnom Minhenu. U okviru ove dužnosti, u septembru 1919. godine poslat je da infiltrira malu nacionalističku organizaciju pod nazivom Nemačka radnička partija (DAP) — umesto da je samo posmatra, Hitler joj se, oduševljen njenim idejama, ubrzo pridružio kao član.
Preuzimanje vođstva partije
Zahvaljujući izuzetnim govorničkim sposobnostima i sposobnosti da masama prenese jednostavne, emotivno nabijene poruke, Hitler je brzo napredovao unutar partije, koja je 1920. godine preimenovana u Nacionalsocijalističku nemačku radničku partiju (NSDAP). Već 1921. godine preuzeo je apsolutno vođstvo organizacije, uspostavljajući princip bezuslovne lične vlasti (nem. Führerprinzip) koji će kasnije primeniti i na čitavu nemačku državu.
Pivnički puč 1923. godine
Inspirisan uspešnim Musolinijevim „Maršom na Rim“ godinu dana ranije, Hitler je u novembru 1923. godine pokušao da nasilnim putem preuzme vlast u Bavarskoj, u pokušaju poznatom kao „Pivnički puč“ (nem. Bierhalputsch). Puč je brzo i nasilno ugušen od strane bavarske policije, a Hitler je uhapšen i optužen za veleizdaju.
Suđenje kao propagandna platforma
Umesto da šteti njegovoj reputaciji, sudski proces protiv Hitlera pretvorio se u nacionalnu propagandnu platformu — optuženi je iskoristio medijsku pažnju da javno izloži svoje nacionalističke ideje, čime je stekao značajnu slavu širom Nemačke. Osuđen je na svega pet godina zatvora, od kojih je odslužio manje od godinu dana u relativno komotnim uslovima tvrđave Landsberg.
„Majn Kampf“ — programski manifest
Tokom zatvorske kazne, Hitler je dao izjave koje su činile osnovu njegove knjige „Majn Kampf“ (Moja borba), objavljene 1925. godine, u kojoj je izneo temeljne postulate nacističke ideologije — virulentni antisemitizam, teoriju o rasnoj hijerarhiji, i koncept „životnog prostora“ (nem. Lebensraum) koji je predviđao teritorijalnu ekspanziju Nemačke na račun istočnoevropskih naroda.
Put ka apsolutnoj vlasti
Strateška promena taktike
Nakon izlaska iz zatvora, Hitler je doneo ključnu stratešku odluku — umesto putem nasilnog prevrata, vlast će osvojiti isključivo legalnim, formalno demokratskim izbornim putem, iskoristivši postojeći ustavni sistem Vajmarske republike kako bi ga potom iznutra demontirao.
Uticaj Velike ekonomske krize
Tokom kasnih 1920-ih godina, NSDAP je ostajala relativno marginalna politička snaga, dobijajući svega nekoliko procenata glasova na izborima. Situacija se dramatično promenila nakon sloma njujorške berze 1929. godine i posledične Velike ekonomske krize, koja je do 1932. godine dovela nezaposlenost u Nemačkoj na preko šest miliona ljudi. Ova masovna ekonomska kriza stvorila je idealne uslove za nagli rast popularnosti nacističke partije, koja je obećavala radikalna rešenja za ekonomske i nacionalne probleme zemlje.
Imenovanje za kancelara — 30. januar 1933. godine
Nakon niza izbora tokom kojih je NSDAP postala najjača pojedinačna partija u Rajhstagu, ostareli predsednik Paul fon Hindenburg, pod uticajem svojih konzervativnih savetnika koji su verovali da mogu kontrolisati Hitlerove ambicije unutar koalicione vlade, imenovao je Hitlera za kancelara Nemačke 30. januara 1933. godine. Ova procena pokazala se, u svetlu narednih događaja, kao jedna od najkatastrofalnijih političkih grešaka u modernoj evropskoj istoriji.
Požar u Rajhstagu i konsolidacija vlasti
Svega mesec dana nakon imenovanja, 27. februara 1933. godine, izbio je požar u zgradi nemačkog parlamenta (Rajhstaga), za koji su nacisti optužili komunističku zaveru. Hitlerova vlada iskoristila je ovaj događaj kao izgovor za donošenje takozvane „Uredbe o zaštiti naroda i države“, kojom su suspendovane osnovne građanske slobode. Ubrzo nakon toga, u martu 1933. godine, Rajhstag je izglasao „Zakon o punomoćjima“, kojim je Hitlerovoj vladi dodeljena praktično neograničena zakonodavna vlast, mimo parlamentarne kontrole.
„Noć dugih noževa“ — eliminacija unutrašnje opozicije
U junu 1934. godine, sumnjajući u lojalnost vođstva paravojne organizacije SA (Jurišni odredi), predvođene Ernstom Remom, Hitler je naredio brutalnu čistku poznatu kao „Noć dugih noževa“, tokom koje je pogubljeno na desetine visokih funkcionera partije i vojske, uključujući i sam Rem. Ovim potezom Hitler je definitivno eliminisao unutrašnju opoziciju i istovremeno stekao poverenje redovne vojske (Vermahta).
Firer nemačkog naroda
Nakon smrti predsednika Hindenburga u avgustu 1934. godine, Hitler je odmah spojio funkcije predsednika i kancelara u jedinstvenu titulu Firera (nem. Führer — vođa) nemačkog naroda i države, čime je konsolidovao apsolutnu ličnu vlast, naknadno potvrđenu i kroz kontrolisani narodni referendum.
Rasna ideologija i sistematski progon
Nirnberški zakoni
Nacistička rasna ideologija materijalizovala se kroz zakonodavstvo već 1935. godine, donošenjem takozvanih Nirnberških zakona, kojima su nemački Jevreji formalno lišeni državljanstva i osnovnih građanskih prava, dok su brakovi i vanbračne veze između Jevreja i „arijevaca“ zakonom zabranjeni.
„Kristalna noć“ — 1938. godine
U noći između 9. i 10. novembra 1938. godine, širom Nemačke i pripojene Austrije odigrao se koordinisani pogrom poznat kao „Kristalna noć“ (nem. Kristallnacht), tokom kojeg su nacističke paravojne jedinice i podstaknuti civili uništili hiljade jevrejskih radnji, spalili sinagoge i uhapsili desetine hiljada jevrejskih muškaraca, koji su potom deportovani u koncentracione logore. Ovaj događaj označio je otvoreni prelazak sa diskriminatorne politike na direktno nasilje.
Spoljna politika i eskalacija ka ratu
Sistematsko kršenje Versajskog ugovora
Tokom druge polovine 1930-ih godina, Hitler je sistematski i uzastopno kršio odredbe Versajskog ugovora — sprovodeći masivno vojno naoružavanje, remilitarizaciju Rajnske oblasti 1936. godine, i uspostavljanje redovne vojne obaveze, sve uz nedovoljno odlučnu reakciju zapadnih demokratskih sila.
Anšlus, Sudetska kriza i okupacija Čehoslovačke
U martu 1938. godine sproveo je aneksiju Austrije poznatu kao Anšlus, a potom je, iskoristivši Minhenski sporazum iz septembra iste godine, pripojio Sudetsku oblast Čehoslovačke. Uprkos datim obećanjima, već u martu 1939. godine naredio je vojnu okupaciju čitave preostale teritorije Čehoslovačke, definitivno demonstrirajući neuspeh politike popuštanja koju su vodile zapadne sile.
Napad na Poljsku i izbijanje rata
1. septembra 1939. godine, Hitler je naredio punu invaziju na Poljsku, koristeći unapred inscenirane granične incidente kao formalni izgovor za agresiju. Ovaj čin doveo je do toga da Velika Britanija i Francuska, vezane odbrambenim savezom sa Poljskom, dva dana kasnije zvanično objave rat Nemačkoj, čime je formalno počeo Drugi svetski rat.
Detaljna analiza dugoročnih i neposrednih uzroka ovog sukoba — od Versajskog mira, preko ekonomske krize, do politike popuštanja — dostupna je u posebnom tekstu o tome šta je izazvalo Drugi svetski rat.
Vrhunac vojnih uspeha i preokret rata
Tokom prvih godina rata, nemačke oružane snage, koristeći revolucionarnu taktiku „munjevitog rata“ (Blickrieg), postigle su brze i impresivne pobede širom kontinentalne Evrope, uključujući okupaciju Poljske, Francuske, Belgije, Holandije, Norveške i delova Balkana. Situacija se počela dramatično menjati nakon Hitlerove odluke da 1941. godine pokrene Operaciju Barbarosa — punu invaziju na Sovjetski Savez, uprkos ranije potpisanom Paktu Molotov-Ribentrop — i nakon ulaska Sjedinjenih Američkih Država u rat, usledenog nakon japanskog napada na Perl Harbur krajem iste godine.
Holokaust — sistematsko sprovođenje genocida
Vanzejska konferencija i „Konačno rešenje“
U januaru 1942. godine, na konferenciji u berlinskom predgrađu Vanzeu, viši nacistički funkcioneri formalno su koordinisali sprovođenje takozvanog „Konačnog rešenja jevrejskog pitanja“ — sistematskog, industrijalizovanog istrebljenja evropskih Jevreja. Ova politika, poznata u istoriji kao Holokaust, sprovedena je kroz mrežu koncentracionih i logora smrti širom okupirane Evrope, uključujući Aušvic-Birkenau, Treblinku, Sobibor i Majdanek, gde je stradalo procenjenih šest miliona Jevreja.
Ostale žrtve nacističkog režima
Pored Jevreja, sistematskom progonu i uništenju bili su izloženi i Romi (u okviru genocida poznatog kao Poraimos), osobe sa fizičkim i mentalnim invaliditetom (u okviru takozvanog „Programa T4“ eutanazije), homoseksualci, Jehovini svedoci, sovjetski ratni zarobljenici i pripadnici poljske i sovjetske političke i intelektualne elite.
Pitanje lične odgovornosti
Iako je administrativno sprovođenje Holokausta uključivalo ogroman birokratski, vojni i policijski aparat, sa hiljadama neposrednih izvršilaca, istorijski konsenzus je jasan — Hitler je, kroz svoje javne govore, unutrašnje direktive i celokupno ideološko vođstvo režima, snosio krajnju ličnu odgovornost za sprovođenje genocida, uprkos tome što pisani, direktno potpisani nalog za njegovo sprovođenje nikada nije pronađen niti se smatra da je postojao u tom obliku.
Kompletan vodič o tome šta je bio Holokaust pročitajte ovde.
Poraz, opsada Berlina i smrt
Slom Istočnog i Zapadnog fronta
Do početka 1945. godine, nemačke snage nalazile su se u potpunom vojnom rasulu — sovjetska Crvena armija nezaustavljivo je napredovala sa istoka, dok su zapadni saveznici, nakon uspešnog iskrcavanja u Normandiji 1944. godine, pritiskali sa zapada. Nemačka privreda i infrastruktura bile su gotovo potpuno razorene savezničkim bombardovanjima.
Poslednji dani u bunkeru
Tokom poslednjih meseci rata, Hitler se povukao u podzemni bunker ispod Rajhskancelarije u Berlinu, odakle je, sve više izolovan od realnosti na bojnom polju, izdavao vojne naredbe koje njegovi generali više nisu bili u mogućnosti da sprovedu.
Samoubistvo — 30. april 1945. godine
30. aprila 1945. godine, dok su sovjetske trupe vodile borbe na svega nekoliko stotina metara od ulaza u bunker, Hitler je izvršio samoubistvo zajedno sa svojom dugogodišnjom partnerkom Evom Braun, sa kojom se venčao samo dan ranije, u noći između 28. i 29. aprila. Prema uputstvima koje je ostavio, njihova tela su spaljena u dvorištu Rajhskancelarije kako bi se izbeglo da padnu u sovjetske ruke.
Kraj rata u Evropi
Svega nedelju dana nakon Hitlerove smrti, 8. maja 1945. godine, nacistička Nemačka bezuslovno je kapitulirala, čime je Drugi svetski rat u Evropi zvanično okončan, nakon skoro šest godina razaranja i gubitka desetina miliona života.
Istorijsko nasleđe i savremeni značaj
Univerzalni simbol totalitarizma i zla
Danas se Adolf Hitler univerzalno smatra jednim od najistaknutijih istorijskih simbola totalitarizma, genocida i ekstremnog političkog zla u modernoj svetskoj istoriji. Njegov lik, ideologija i metode vladavine ostaju predmet neprestanih akademskih, pravnih i etičkih analiza, koje su direktno doprinele razvoju modernog međunarodnog krivičnog prava, uključujući koncept genocida kao posebnog krivičnog dela.
Pravno regulisanje veličanja nacizma
Kao direktna posledica razmera zločina počinjenih pod Hitlerovim vođstvom, javno veličanje nacizma, korišćenje nacističkih simbola i poricanje Holokausta zakonom su izričito zabranjeni i krivično kažnjivi u Nemačkoj, Austriji i brojnim drugim evropskim zemljama.
Trajne pouke za savremeno društvo
Analiza Hitlerovog uspona na vlast — omogućenog specifičnom kombinacijom ekonomske krize, dubokog nacionalnog poniženja, efikasne propagande i postepene, često nezapažene erozije demokratskih institucija — ostaje jedan od najproučavanijih istorijskih slučajeva u savremenoj politikologiji, korišćen kao trajno upozorenje o krhkosti demokratskih sistema pod pritiskom ekonomskih i socijalnih kriza.
Zaključak
Adolf Hitler ostaje jedna od istorijski najznačajnijih, a istovremeno i moralno najmračnijih ličnosti 20. veka — čovek čiji je politički uspon doveo do najrazornijeg oružanog sukoba i najsistematičnijeg, industrijalizovanog genocida u zabeleženoj istoriji čovečanstva. Njegov put od neuspešnog umetnika iz Beča do apsolutnog vladara nacističke Nemačke ilustruje razornu moć kombinacije ekstremističke ideologije, ekonomskog očajanja i propagandne manipulacije masama. Razumevanje njegovog života, ideoloških temelja i konkretnih dela ostaje od suštinskog značaja ne samo za istorijsko razumevanje uzroka Drugog svetskog rata, već i kao trajna, univerzalno relevantna opomena o razornim posledicama totalitarizma, rasne mržnje i nekontrolisane koncentracije političke moći u rukama jednog čoveka.
Kompletan vodič kroz istoriju svetskih ratova možete pročitati na sledećoj stranici.
Često postavljana pitanja (FAQ)
1. Ko je bio Adolf Hitler? Adolf Hitler bio je austrijsko-nemački političar, vođa NSDAP-a i apsolutni diktator Nemačke od 1933. do 1945, odgovoran za izbijanje Drugog svetskog rata i sprovođenje Holokausta.
2. Kada i gde je rođen Adolf Hitler? Rođen je 20. aprila 1889. godine u gradiću Braunau na Inu, u tadašnjoj Austro-Ugarskoj monarhiji.
3. Kada i kako je Hitler umro? Hitler je izvršio samoubistvo 30. aprila 1945. godine u svom podzemnom bunkeru u Berlinu, dok su sovjetske trupe bile na svega nekoliko stotina metara.
4. Da li je Hitler bio Austrijanac ili Nemac po državljanstvu? Rođen je kao austrijski državljanin; nemačko državljanstvo formalno je stekao tek 1932. godine, što mu je omogućilo kandidaturu na predsedničkim izborima.
5. Zašto je Hitler odbijen na Akademiji likovnih umetnosti u Beču? Odbijen je dva puta, 1907. i 1908. godine, uz obrazloženje komisije da njegov talenat više odgovara arhitekturi nego slikarstvu.
6. Da li je Hitler učestvovao u Prvom svetskom ratu? Da, služio je kao dostavljač poruka na Zapadnom frontu, bio je ranjen i privremeno oslepljen, i odlikovan Gvozdenim krstom prvog i drugog reda.
7. Šta je bio Pivnički puč? Pivnički puč bio je Hitlerov neuspeli pokušaj nasilnog preuzimanja vlasti u Bavarskoj 1923. godine, nakon kojeg je osuđen i zatvoren.
8. Šta je „Majn Kampf“? „Majn Kampf“ (Moja borba) je Hitlerova programska knjiga objavljena 1925, u kojoj je izneo temelje nacističke ideologije, uključujući antisemitizam i koncept „životnog prostora“.
9. Kako je Hitler tačno došao na vlast? Imenovan je za kancelara Nemačke 30. januara 1933, nakon čega je, koristeći požar u Rajhstagu kao izgovor, uspostavio praktično neograničenu ličnu vlast.
10. Šta je bila „Noć dugih noževa“? Bila je to čistka u junu 1934, tokom koje je Hitler eliminisao unutrašnju opoziciju u sopstvenoj partiji, uključujući vođstvo paravojnih jedinica SA.
11. Šta su Nirnberški zakoni? Nirnberški zakoni iz 1935. godine bili su rasistički zakoni kojima su nemački Jevreji formalno lišeni državljanstva i osnovnih građanskih prava.
12. Šta je bila „Kristalna noć“? „Kristalna noć“ bio je koordinisani pogrom protiv Jevreja širom Nemačke i Austrije u novembru 1938, tokom kojeg su uništavane jevrejske radnje, sinagoge i domovi.
13. Kada je Hitler naredio napad na Poljsku? Napad je naredio 1. septembra 1939. godine, čime je formalno počeo Drugi svetski rat u Evropi.
14. Šta je bila Operacija Barbarosa? Operacija Barbarosa bila je nemačka invazija na Sovjetski Savez, pokrenuta u junu 1941. godine, koja je predstavljala prekretnicu u toku rata.
15. Šta je Holokaust i kada je formalno koordinisan? Holokaust je bilo sistematsko istrebljenje oko šest miliona Jevreja, čije je sprovođenje formalno koordinisano na Vanzejskoj konferenciji u januaru 1942. godine.
16. Da li su i druge grupe bile žrtve nacističkog genocida? Da, pored Jevreja, sistematskom progonu bili su izloženi i Romi, osobe sa invaliditetom, homoseksualci, Jehovini svedoci i sovjetski ratni zarobljenici.
17. Ko je bila Eva Braun? Eva Braun bila je Hitlerova dugogodišnja partnerka, sa kojom se venčao dan pre zajedničkog samoubistva u aprilu 1945. godine.
18. Kada je nacistička Nemačka konačno kapitulirala? Nemačka je bezuslovno kapitulirala 8. maja 1945. godine, svega nedelju dana nakon Hitlerove smrti.
19. Šta je „Firer“ i kada je Hitler preuzeo tu titulu? „Firer“ (Führer) je titula apsolutnog vođe koju je Hitler preuzeo u avgustu 1934, nakon smrti predsednika Hindenburga, spajanjem funkcija predsednika i kancelara.
20. Da li je poricanje Holokausta danas zakonom zabranjeno? Da, u Nemačkoj, Austriji i brojnim drugim evropskim zemljama, javno poricanje Holokausta i veličanje nacizma zakonom su izričito zabranjeni i krivično kažnjivi.
21. Ko je uticao na formiranje Hitlerovog antisemitizma? Istoričari smatraju da je na formiranje njegovih rasnih stavova uticala atmosfera rasprostranjenih predrasuda u Beču pre Prvog svetskog rata, uključujući retoriku pojedinih lokalnih političara.
22. Zašto je suđenje nakon Pivničkog puča ojačalo Hitlerovu poziciju? Suđenje je postalo nacionalna medijska platforma na kojoj je Hitler javno izložio svoje ideje, čime je stekao značajnu slavu umesto da izgubi politički kredibilitet.
23. Koliko je ljudi ukupno stradalo pod nacističkim genocidom? Pored oko šest miliona Jevreja, dodatni miloni ljudi iz drugih progonjenih grupa takođe su izgubili živote pod nacističkim režimom.
Više članaka na ovu i srodne teme pronađite na Enciklo.rs.
3 thoughts on “Ko je bio Adolf Hitler — Detaljna istorijska biografija”