Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija (SFRJ) bila je socijalistička federativna država koja je postojala na Balkanu od kraja Drugog svetskog rata do svog raspada početkom devedesetih godina XX veka. Nastala je na temeljima antifašističke borbe koju je predvodila Komunistička partija Jugoslavije pod vođstvom Josipa Broza Tita, kao nasleđe partizanskog pokreta otpora i odluka donetih na zasedanjima AVNOJ-a. U ovom tekstu detaljno objašnjavamo šta je tačno bila SFRJ, kako je nastala, kroz koje je nazive i faze prolazila, kako je bila uređena i zašto predstavlja ključnu prekretnicu u istoriji jugoslovenskih naroda.
Ovaj članak nadovezuje se na tekstove o Kraljevini Jugoslaviji i kralju Aleksandru Karađorđeviću, čiji slom u Aprilskom ratu 1941. godine direktno prethodi nastanku nove, socijalističke Jugoslavije.
Osnovni podaci o SFRJ
- Puni naziv: Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija
- Prethodni nazivi: Demokratska Federativna Jugoslavija (1943–1945), Federativna Narodna Republika Jugoslavija (1945–1963)
- Naziv SFRJ usvojen: Ustavom od 7. aprila 1963. godine
- Datum simboličnog nastanka: Drugo zasedanje AVNOJ-a, 29–30. novembar 1943.
- Formalno ukidanje monarhije: 29. novembar 1945.
- Glavni grad: Beograd
- Oblik vladavine: Socijalistička federativna republika sa jednopartijskim sistemom
- Vladajuća partija: Savez komunista Jugoslavije (do 1952. Komunistička partija Jugoslavije)
- Prvi i dugogodišnji vođa: Josip Broz Tito (do svoje smrti 1980)
- Broj republika: šest (Srbija, Hrvatska, Slovenija, Bosna i Hercegovina, Makedonija, Crna Gora), uz dve autonomne pokrajine u sastavu Srbije (Vojvodina i Kosovo)
- Prestanak postojanja: postepeni raspad 1991–1992. godine
Zašto se naziva „druga Jugoslavija”
Da bi se razlikovala od prethodne države, istoričari i savremenici SFRJ često nazivaju „drugom Jugoslavijom” ili jednostavno „Novom Jugoslavijom”, za razliku od međuratne Kraljevine Jugoslavije, koja se naziva prvom Jugoslavijom. Iako obe države nose ime „Jugoslavija”, radi se o suštinski različitim državnim uređenjima – monarhiji naspram socijalističke republike.
Kompletan pregled svih šest socijalističkih republika: Koliko je republika imala SFRJ?
Istorijski kontekst: slom Kraljevine Jugoslavije
Aprilski rat i okupacija
Kraljevina Jugoslavija je vojno poražena u Aprilskom ratu 1941. godine, nakon čega je njena teritorija podeljena između Nemačke, Italije, Mađarske i Bugarske. Na delu teritorije formirane su marionetske tvorevine, poput Nezavisne Države Hrvatske pod ustaškom vlašću i okupirane Srbije pod kvislinškom vladom generala Milana Nedića, dok je Crna Gora pretvorena u italijanski protektorat. Kralj Petar II i izbeglička vlada napustili su zemlju.
Podeljen otpor okupaciji
Na teritoriji okupirane zemlje razvila su se dva paralelna pokreta otpora – četnički pokret Draže Mihailovića, koji je formalno bio lojalan kralju i izbegličkoj vladi u Londonu, i partizanski pokret, odnosno Narodnooslobodilački pokret (NOP), koji je predvodila Komunistička partija Jugoslavije (KPJ) pod vođstvom Josipa Broza Tita. Sukob između ova dva pokreta, uz borbu protiv okupatora, obeležio je čitav period rata na jugoslovenskoj teritoriji.
Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ)
Prvo zasedanje AVNOJ-a u Bihaću 1942. godine
Ideja o formiranju vrhovnog političkog tela antifašističke borbe javila se u vrhu KPJ tokom 1942. godine. Prvo zasedanje AVNOJ-a održano je 26. i 27. novembra 1942. godine u Bihaću, gde je AVNOJ konstituisan kao opšte nacionalno i političko predstavništvo Narodnooslobodilačkog pokreta.
Drugo zasedanje AVNOJ-a u Jajcu 1943. godine
Ključni istorijski trenutak za nastanak nove Jugoslavije predstavlja Drugo zasedanje AVNOJ-a, održano 29. i 30. novembra 1943. godine u Jajcu. Na ovom zasedanju doneto je nekoliko odluka od dalekosežnog značaja:
- Odlučeno je da se buduća Jugoslavija izgradi na federativnom principu, kao zajednica ravnopravnih naroda
- Formiran je Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ), telo sa svojstvima privremene vlade, na čije je čelo postavljen Josip Broz Tito
- Titu je dodeljena titula maršala Jugoslavije
- Kraljevskoj vladi u izbeglištvu oduzeta su zakonska prava, a kralju Petru II Karađorđeviću zabranjen je povratak u zemlju do okončanja rata
- Najavljeno je da će budućoj Jugoslaviji biti pripojene južnoslovenske teritorije koje su posle Prvog svetskog rata ostale pod Italijom (Istra, Zadar, deo Slovenačkog primorja, Julijska krajina)
Zašto je Jajce izabrano za mesto zasedanja
Izbor Jajca za mesto Drugog zasedanja AVNOJ-a nije bio slučajan – radilo se o oslobođenoj teritoriji pod kontrolom partizanskog pokreta, u trenutku kada su Sile Osovine počele da gube inicijativu na evropskim ratištima, posebno posle kapitulacije Italije u septembru 1943. godine.
Treće zasedanje AVNOJ-a u Beogradu 1945.
Nakon oslobođenja Beograda, Treće zasedanje AVNOJ-a održano je u prestonici 7. avgusta 1945. godine. Zadatak ovog zasedanja bio je da pripremi izbore za Ustavotvornu skupštinu i donese neophodne zakone. Već 10. avgusta 1945. AVNOJ je pretvoren u Privremenu narodnu skupštinu Demokratske Federativne Jugoslavije i nastavio je rad do 26. avgusta 1945. godine.
Proglašenje republike i ukidanje monarhije (1945)
Izbori za Ustavotvornu skupštinu
Posle završetka Drugog svetskog rata, u zemlji su održani izbori za Ustavotvornu skupštinu, na kojima je, u uslovima jednopartijskog pritiska i bez realne opozicije, ubedljivu pobedu odnela Narodna fronta, koalicija okupljena oko Komunističke partije Jugoslavije.
Deklaracija od 29. novembra 1945. godine
Na dan 29. novembra 1945. godine – tačno dve godine nakon Drugog zasedanja AVNOJ-a u Jajcu – Ustavotvorna skupština donela je deklaraciju kojom je zvanično ukinuta monarhija i proglašena republika. Ovim aktom, dotadašnja Demokratska Federativna Jugoslavija zvanično je preimenovana u Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju (FNRJ).
Simbolika datuma 29. novembra
Zbog podudaranja datuma odluke o federativnom uređenju iz 1943. i proglašenja republike iz 1945. godine, 29. novembar je u SFRJ obeležavan kao Dan Republike – jedan od najvažnijih državnih praznika, praćen sa dva neradna dana, svečanim akademijama i vojnim paradama.
Nazivi države kroz istoriju druge Jugoslavije
Naziv socijalističke Jugoslavije menjao se tri puta tokom njenog postojanja, prateći promene u državnom uređenju:
| Period | Zvaničan naziv | Skraćenica |
|---|---|---|
| 1943–1945 | Demokratska Federativna Jugoslavija | DFJ |
| 1945–1963 | Federativna Narodna Republika Jugoslavija | FNRJ |
| 1963–1992 | Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija | SFRJ |
Ustav iz 1963. godine i uvođenje naziva SFRJ
Novim ustavom, donetim 7. aprila 1963. godine, država je konačno dobila naziv pod kojim je najpoznatija – Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija. Ovaj naziv je ostao u upotrebi sve do raspada zemlje početkom devedesetih.
Federativno uređenje SFRJ
Šest socijalističkih republika
Prema federativnom principu utvrđenom na AVNOJ-u, nova Jugoslavija je bila sastavljena od šest socijalističkih republika:
- Socijalistička Republika Srbija
- Socijalistička Republika Hrvatska
- Socijalistička Republika Slovenija
- Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina
- Socijalistička Republika Makedonija
- Socijalistička Republika Crna Gora
Priznanje pet konstitutivnih naroda
Federativno uređenje počivalo je na priznanju pet konstitutivnih naroda – Srba, Hrvata, Slovenaca, Makedonaca i Crnogoraca – kojima je kasnije, ustavnim promenama, priznat i status naroda dodat i za Muslimane (kasnije Bošnjake), kao i poseban status albanske i mađarske nacionalne manjine u okviru autonomnih pokrajina.
Autonomne pokrajine unutar Srbije
U sastavu Socijalističke Republike Srbije formirane su dve autonomne pokrajine – Autonomna pokrajina Vojvodina i Autonomna pokrajina Kosovo (kasnije Kosovo i Metohija) – koje su, posebno posle Ustava iz 1974. godine, dobile široka ovlašćenja bliska ovlašćenjima republika.
Državni simboli SFRJ
Zastava i grb
Zastava SFRJ zadržala je tradicionalnu jugoslovensku trobojku – plavu, belu i crvenu boju – uz dodatu crvenu petokraku zvezdu sa žutim (zlatnim) opšivom u centru, kao simbol socijalističkog uređenja i pobede u Narodnooslobodilačkoj borbi. Državni grb prikazivao je žito upleteno oko štita sa vatrom (bakljom) na vrhu, sa šest baklji koje su simbolizovale šest republika, i crvenom petokrakom zvezdom iznad.
Himna
Državna himna SFRJ bila je pesma „Hej, Sloveni”, panslovenska himna nastala u XIX veku, koja je i ranije korišćena kao privremena himna u periodu Kraljevine SHS pre usvajanja zvanične himne, a nakon 1945. godine preuzeta je kao himna nove, socijalističke Jugoslavije.
Jugoslovenska narodna armija (JNA)
Oružane snage SFRJ nosile su naziv Jugoslovenska narodna armija (JNA), nastala neposredno iz partizanskih odreda Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije. JNA je decenijama bila jedna od najbrojnijih i najbolje opremljenih armija u Evropi van velikih vojnih blokova, sa doktrinom opštenarodne odbrane, koja je uz redovnu armiju uključivala i sistem teritorijalne odbrane u svakoj republici.
Politički sistem SFRJ
Vladavina jedne partije
SFRJ je bila jednopartijska država, u kojoj je jedina dozvoljena politička organizacija bio Savez komunista Jugoslavije (SKJ), poznat do 1952. godine kao Komunistička partija Jugoslavije (KPJ). Sve druge političke stranke bile su zabranjene.
Josip Broz Tito kao doživotni vođa
Centralna ličnost cele epohe bio je Josip Broz Tito, vrhovni komandant partizanskog pokreta tokom rata, a potom predsednik vlade, predsednik republike i, od 1974. godine, doživotni predsednik SFRJ. Njegova uloga u oblikovanju države i njene spoljne i unutrašnje politike bila je toliko značajna da zaslužuje poseban, zaseban prikaz.
Sveobuhvatni vodič o tome ko je bio Josip Broz Tito pročitajte ovde.
Socijalističko samoupravljanje
Poseban ekonomsko-politički model koji je razvila SFRJ, a koji ju je razlikovao od ostalih socijalističkih zemalja istočnog bloka, bio je sistem radničkog samoupravljanja, uveden sredinom 1950-ih. Ovim modelom, radnici u preduzećima formalno su, preko radničkih saveta, učestvovali u donošenju odluka o upravljanju sopstvenim preduzećima, za razliku od strogo centralizovane državne planske privrede sovjetskog tipa.
Nacionalizacija privrede
Neposredno posle rata, nova vlast je sprovela obimnu nacionalizaciju – oduzimanje privatne imovine, banaka, fabrika i krupnih poseda i njihovo pretvaranje u državnu i, kasnije, društvenu svojinu. Ovim merama, sprovedenim tokom druge polovine 1940-ih godina, temeljno je promenjena ekonomska struktura zemlje u odnosu na period Kraljevine Jugoslavije.
Sukob sa Informbiroom 1948. godine
Poseban i izuzetno značajan trenutak u ranoj istoriji SFRJ predstavlja sukob rukovodstva KPJ sa Sovjetskim Savezom i Informacionim biroom komunističkih i radničkih partija (Informbiro) 1948. godine, kada je Jugoslavija isključena iz ove organizacije i krenula sopstvenim, samostalnim putem u razvoju socijalizma. Ova prekretnica zaslužuje detaljniju obradu u posebnom tekstu.
Sveobuhvatni vodič o sukobu Tita i Staljina i raskida Jugoslavije sa Sovjetskim Savezom: Šta je bio Informbiro?
Ustavni razvoj SFRJ
Tokom svog postojanja, socijalistička Jugoslavija donela je nekoliko ustava, od kojih je svaki dodatno menjao raspodelu ovlašćenja između federacije i republika:
- Ustav iz 1946. godine – prvi ustav nove Jugoslavije, po ugledu na sovjetski model
- Ustavni zakon iz 1953. godine – uvodi elemente samoupravljanja
- Ustav iz 1963. godine – uvodi naziv SFRJ i dodatno razrađuje samoupravni sistem
- Ustav iz 1974. godine – dodeljuje široku autonomiju republikama i autonomnim pokrajinama, postavljajući temelje za kasniju decentralizaciju federacije
Značaj Ustava iz 1974. godine
Ustav iz 1974. godine posebno je značajan jer je republikama i autonomnim pokrajinama dao gotovo državni status unutar federacije, uključujući pravo veta u saveznim organima, što je kasnije, posebno nakon Titove smrti 1980. godine, otežavalo funkcionisanje zajedničkih saveznih institucija.
Spoljna politika SFRJ
Raskid sa Informbiroom i put nesvrstanosti
Nakon sukoba sa Informbiroom 1948. godine, Jugoslavija je razvila sopstvenu, nezavisnu spoljnu politiku, izbegavajući čvrsto uklapanje ni u sovjetski, ni u zapadni blok tokom Hladnog rata.
Pokret nesvrstanih
Jugoslavija je, zajedno sa Indijom, Egiptom i drugim zemljama, bila jedan od osnivača Pokreta nesvrstanih, formalno utemeljenog na konferenciji u Beogradu 1961. godine. Ovaj spoljnopolitički pravac doneo je Jugoslaviji značajan međunarodni ugled i uticaj, posebno među zemljama u razvoju.
Privreda i društveni razvoj SFRJ
Industrijalizacija i modernizacija
Tokom decenija postojanja, SFRJ je prošla kroz intenzivnu industrijalizaciju i urbanizaciju, uz značajan porast životnog standarda u odnosu na period Kraljevine Jugoslavije, posebno tokom 1960-ih i 1970-ih godina.
Ekonomske krize 1980-ih
Nakon Titove smrti 1980. godine, zemlja je ušla u period ozbiljnih ekonomskih problema – rasta spoljnog duga, inflacije i nezaposlenosti – što je, u kombinaciji sa jačanjem republičkih i nacionalnih napetosti, doprinelo političkoj krizi koja će kulminirati raspadom države početkom devedesetih godina.
Obrazovanje, nauka i kultura u SFRJ
Socijalistička Jugoslavija je ulagala značajna sredstva u razvoj obrazovnog sistema, uvodeći opšte i besplatno osnovno obrazovanje na teritoriji cele federacije, kao i mrežu univerziteta u svakoj od republičkih prestonica. Ovaj period obeležen je i snažnim razvojem kinematografije (jugoslovenski „crni talas” filma iz 1960-ih i 1970-ih), književnosti i likovne umetnosti, uz osnivanje brojnih kulturnih i naučnih institucija od saveznog značaja.
Turizam i međunarodni ugled
Zahvaljujući politici otvorenosti prema Zapadu, za razliku od zemalja istočnog bloka, SFRJ je od 1960-ih godina razvila snažnu turističku privredu, posebno na jadranskoj obali, koja je privlačila milione stranih turista godišnje i predstavljala jedan od simbola relativno visokog životnog standarda u odnosu na druge socijalističke zemlje toga doba.
Odnos SFRJ prema prethodnoj Kraljevini Jugoslaviji
Novo, socijalističko rukovodstvo je odlukama AVNOJ-a svesno prekinulo pravni kontinuitet sa Kraljevinom Jugoslavijom, smatrajući čin ujedinjenja iz 1918. godine i međuratni poredak prevaziđenim. Iz tog razloga je i kralju Petru II bio zabranjen povratak u zemlju, a kasnije, u pravnoj nauci i praksi sukcesije posle raspada SFRJ, čak je i sama Republika Srbija tokom devedesetih osporavala tezu da bi nova, socijalistička Jugoslavija bila neposredan pravni naslednik stare, kraljevske države.
Kraj SFRJ
Iako detaljna analiza raspada SFRJ zaslužuje poseban tekst, važno je napomenuti da je socijalistička Jugoslavija prestala da postoji u periodu 1991–1992. godine, kada su Slovenija, Hrvatska, Makedonija i Bosna i Hercegovina proglasile nezavisnost, dok su Srbija i Crna Gora 1992. godine formirale Saveznu Republiku Jugoslaviju (SRJ), koja je pretendovala da bude jedini pravni naslednik SFRJ, što međunarodna zajednica nije priznala. U međunarodnom pravu smatra se da je SFRJ prestala da postoji 1992. godine, bez jedinstvenog pravnog naslednika.
Razlika između Kraljevine Jugoslavije i SFRJ
Kako bi se izbegle uobičajene zabune, korisno je sumirati ključne razlike između dve države koje su nosile ime „Jugoslavija”:
| Kriterijum | Kraljevina Jugoslavija | SFRJ |
|---|---|---|
| Period postojanja | 1918–1941 | 1943/1945–1992 |
| Oblik vladavine | Ustavna, potom lična monarhija | Socijalistička federativna republika |
| Vladajuća dinastija/partija | Dinastija Karađorđević | Savez komunista Jugoslavije |
| Administrativno uređenje | Centralizovana država (oblasti, potom banovine) | Federacija šest republika |
| Ključna ličnost | Kralj Aleksandar I Karađorđević | Josip Broz Tito |
| Način prestanka postojanja | Vojni poraz u Aprilskom ratu 1941. | Postepeni politički raspad 1991–1992. |
Zaključak
SFRJ, odnosno Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, nastala je kao rezultat antifašističke borbe tokom Drugog svetskog rata, formalizovane na Drugom zasedanju AVNOJ-a u Jajcu 1943. godine i okončane proglašenjem republike 29. novembra 1945. godine. Kroz tri naziva – Demokratsku Federativnu Jugoslaviju, Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju i, konačno, od 1963. godine, Socijalističku Federativnu Republiku Jugoslaviju – ova država je gotovo pola veka predstavljala federaciju šest republika pod vođstvom Josipa Broza Tita i Saveza komunista, sve do svog raspada početkom devedesetih godina XX veka. Razumevanje njenog nastanka ključno je za sagledavanje čitave novije istorije jugoslovenskih naroda.
Kompletan vodič kroz istoriju Jugoslavije u 20. veku možete pročitati ovde.
Najčešća pitanja o SFRJ (FAQ)
1. Šta je bila SFRJ? SFRJ, odnosno Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, bila je socijalistička federativna država sastavljena od šest republika, koja je postojala na Balkanu od sredine 1940-ih do raspada početkom devedesetih godina XX veka.
2. Kada je nastala SFRJ? Simbolični temelj nastanka postavljen je na Drugom zasedanju AVNOJ-a 29–30. novembra 1943. godine, dok je monarhija formalno ukinuta i republika proglašena 29. novembra 1945. godine. Naziv SFRJ usvojen je tek 1963. godine.
3. Šta je AVNOJ? AVNOJ (Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije) bilo je vrhovno političko i, kasnije, zakonodavno telo Narodnooslobodilačkog pokreta tokom Drugog svetskog rata u Jugoslaviji.
4. Kada je održano Prvo zasedanje AVNOJ-a? Prvo zasedanje održano je 26. i 27. novembra 1942. godine u Bihaću.
5. Šta se odlučilo na Drugom zasedanju AVNOJ-a u Jajcu? Odlučeno je da se buduća Jugoslavija izgradi na federativnom principu, formiran je Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije, a Josip Broz Tito je dobio titulu maršala Jugoslavije.
6. Ko je predvodio antifašistički pokret u Jugoslaviji? Antifašistički, partizanski pokret predvodila je Komunistička partija Jugoslavije pod vođstvom Josipa Broza Tita.
7. Kako se prvobitno zvala nova Jugoslavija? Od 1943. do 1945. godine nazivala se Demokratska Federativna Jugoslavija (DFJ).
8. Kada je zvanično ukinuta monarhija u Jugoslaviji? Monarhija je zvanično ukinuta 29. novembra 1945. godine, deklaracijom Ustavotvorne skupštine.
9. Kako se zvala Jugoslavija između 1945. i 1963. godine? U tom periodu, država se zvanično nazivala Federativna Narodna Republika Jugoslavija (FNRJ).
10. Kada je uveden naziv SFRJ? Naziv Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija uveden je Ustavom od 7. aprila 1963. godine.
11. Koliko je republika imala SFRJ? SFRJ je imala šest socijalističkih republika: Srbiju, Hrvatsku, Sloveniju, Bosnu i Hercegovinu, Makedoniju i Crnu Goru.
12. Koje su autonomne pokrajine postojale u SFRJ? U sastavu Srbije postojale su dve autonomne pokrajine: Vojvodina i Kosovo.
13. Koja je partija vladala u SFRJ? Vladajuća i jedina dozvoljena partija bio je Savez komunista Jugoslavije (SKJ), poznat do 1952. kao Komunistička partija Jugoslavije (KPJ).
14. Ko je bio vođa SFRJ? Centralna ličnost i dugogodišnji vođa bio je Josip Broz Tito, koji je od 1974. godine imao titulu doživotnog predsednika SFRJ.
15. Šta je socijalističko samoupravljanje? To je ekonomsko-politički sistem uveden sredinom 1950-ih, u kojem su radnici preko radničkih saveta formalno učestvovali u upravljanju preduzećima, za razliku od strogo centralizovane planske privrede.
16. Šta je Informbiro i kakav je bio njegov značaj za SFRJ? Informbiro je bio Informacioni biro komunističkih i radničkih partija, iz kojeg je Jugoslavija isključena 1948. godine, što je dovelo do samostalnog puta razvoja jugoslovenskog socijalizma.
17. Šta je Pokret nesvrstanih i kakvu je ulogu imala SFRJ u njemu? Pokret nesvrstanih bio je savez zemalja koje nisu pripadale ni sovjetskom ni zapadnom bloku tokom Hladnog rata; SFRJ je bila jedan od njegovih osnivača, uz konferenciju u Beogradu 1961. godine.
18. Koliko je ustava imala SFRJ tokom svog postojanja? Socijalistička Jugoslavija je imala nekoliko ustavnih dokumenata: iz 1946, 1953, 1963. i 1974. godine, od kojih je svaki menjao raspodelu ovlašćenja između federacije i republika.
19. Zašto je Ustav iz 1974. godine važan? Ovim ustavom republike i autonomne pokrajine dobile su veoma široka ovlašćenja, gotovo državni status unutar federacije, što je kasnije uticalo na funkcionisanje saveznih institucija.
20. Po čemu se SFRJ razlikuje od Kraljevine Jugoslavije? SFRJ je bila socijalistička federativna republika sa šest republika i vladavinom jedne partije, dok je Kraljevina Jugoslavija bila centralizovana monarhija pod dinastijom Karađorđević.
21. Kada je prestala da postoji SFRJ? SFRJ je prestala da postoji u periodu 1991–1992. godine, kada su pojedine republike proglasile nezavisnost, a međunarodna zajednica smatra da je država prestala da postoji 1992. godine bez jedinstvenog pravnog naslednika.
22. Šta se desilo sa kraljem Petrom II nakon 1943. godine? Odlukama AVNOJ-a iz 1943. godine, kralju Petru II je zabranjen povratak u zemlju do kraja rata, a monarhija je konačno i zvanično ukinuta 1945. godine.
23. Da li je Dan Republike u SFRJ obeležavao samo jedan događaj? Ne – Dan Republike, 29. novembar, obeležavao je i godišnjicu Drugog zasedanja AVNOJ-a iz 1943. i proglašenje republike iz 1945. godine, budući da su oba događaja pala na isti datum.
24. Ko je nasledio ulogu vođe posle Titove smrti? Posle Titove smrti 1980. godine, funkciju predsednika Predsedništva SFRJ obavljali su članovi kolektivnog Predsedništva, po principu rotacije predstavnika republika i pokrajina.
25. Zašto se SFRJ naziva „drugom Jugoslavijom”? Naziv „druga Jugoslavija” koristi se da bi se razlikovala od međuratne Kraljevine Jugoslavije („prve Jugoslavije”), s obzirom na to da su obe države nosile ime Jugoslavija, ali su imale suštinski različito državno uređenje.
Više članaka na ovu i srodne teme pronađite na Enciklo.rs.
7 thoughts on “Šta je bila SFRJ i kako je nastala? Potpuna istorija druge Jugoslavije”